Jeśli pijesz specialty z Jamajki albo Peru, jej potomek trafił już do Twojego młynka. Od Typiki wywodzi się większość odmian, które dziś rosną na plantacjach.

• Pochodzenie: Etiopia → Jemen → Indie → Jawa; jako odrębna odmiana wyodrębniona na Jawie na przełomie XVII i XVIII wieku, skąd w 1706 roku trafiła do Amsterdamu i dalej na Karaiby oraz do Ameryki Łacińskiej.
• Rodowód: grupa Bourbon-Typica, linia Typica; odmiana wyjściowa bez udokumentowanego krzyżowania. Synonimy notowane przez WCR: Criollo, Indio, Arábigo, Pluma Hidalgo, Blue Mountain, Sumatra.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Peru (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: czysta, przejrzysta filiżanka — łagodna cytrusowa kwasowość, słodycz brązowego cukru, migdał, mleczna czekolada i jedwabiste, średnie body.

Przez dekady opisywano ją jako Bourbon; testy genetyczne przeniosły ją do linii Typica. Jeśli lubisz kenijskie profile, to jest Twoja odmiana.

• Pochodzenie: Kenia, Scott Agricultural Laboratories, koniec lat 30. XX wieku; selekcja z jednego drzewa na farmie Loresho w Kabete.
• Rodowód: selekcja z populacji opisywanej jako „French Mission”; potwierdzone genetycznie tło Typiki, a nie Bourbona, jak przyjmowano wcześniej.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia i wysoka według WCR: powyżej 1200 m n.p.m. dla szerokości Kenii (pas do 5° od równika)
• Profil smakowy: intensywna czarna porzeczka, grejpfrutowa kwasowość, syropowa słodycz, nuty pomidora i czarnej herbaty, ciężkie body.

Ziarna tak duże, że palarnie muszą przestawiać sita i cały profil wypału. Zobaczysz to w Twojej paczce jeszcze przed zmieleniem.

• Pochodzenie: Brazylia, okolice miasta Maragogipe w stanie Bahia, 1870 rok; dziś uprawiana głównie w Gwatemali, Meksyku i Nikaragui.
• Rodowód: naturalna mutacja Typiki, sterowana jednym dominującym genem; jeden z rodziców Pacamary, spokrewniona z Maracaturrą.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Gwatemali (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: delikatna, niska kwasowość, herbaciana lekkość, nuty orzecha laskowego, wanilii i suszonych ziół, długi łagodny finisz.

Rodzeństwo SL28, którego nie znajdziesz na etykiecie, choć w Twoim kenijskim locie jedzie razem z nim. Znosi nie tylko suszę, ale i chłód — tym się różni.

• Pochodzenie: Kenia, Scott Agricultural Laboratories, 1936 rok; selekcja z drzewa oznaczonego „Drought Resistant II”. Dziś gospodarczo ważna w Ugandzie i Kenii.
• Rodowód: potwierdzone genetycznie tło Typiki; dokumentacja pochodzenia drzewa matecznego została utracona.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia i wysoka według WCR: powyżej 1200 m n.p.m. dla szerokości Ugandy (pas do 5° od równika)
• Profil smakowy: mniej kwasowa niż SL28 — słodycz trzciny, suszona śliwka, kakao, nuta orzecha nerkowca i zaokrąglone body.

Karłowa mutacja Typiki, którą sadzi się gęściej — i dlatego trafia do kaw, na które Cię stać na co dzień. Sprawdzi się w przelewie i pod mlekiem.

• Pochodzenie: Gwatemala, farma Brito w Santa Cruz Naranjo (Santa Rosa), 1949 rok; w Peru zalecana powyżej 1400 m n.p.m.
• Rodowód: naturalna mutacja Typiki w jednym genie odpowiadającym za karłowy wzrost; selekcja masowa prowadzona na prywatnych farmach w Gwatemali.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Gwatemali (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: łagodna, okrągła filiżanka — ciemna czekolada, karmel, orzech włoski, dyskretna jabłkowa kwasowość i gęste body.

Wenezuelska Typica wyselekcjonowana z drzew, które farmerzy sami wskazali agronomowi jako najwydajniejsze. Poza stanem Monagas raczej jej nie spotkasz.

• Pochodzenie: Wenezuela, gmina Caripe w stanie Monagas; rozpoznana w 1956 roku przez inż. Gustavo Buonafinę Parrę, program selekcyjny od 1958 roku.
• Rodowód: selekcja odmiany Typica, w katalogu WCR osobny wpis. Synonimy: Criollo Cogollo Verde, Buonaffina.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia i wysoka według WCR: powyżej 900 m n.p.m. dla szerokości stanu Monagas (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: panela i melasa, karmel, suszona śliwka, cytrusy z owocami pestkowymi oraz nuta kwiatowa; jedwabiste, lekkie do średniego body.

Typica, która dotarła do Afryki z Jamajki w 1878 roku i została. Na zboczach Mount Elgon znajdziesz ją dziś pod lokalną nazwą Bugisu.

• Pochodzenie: Nyasaland, dziś Malawi — nasiona Typiki sprowadzone z Jamajki w 1878 roku; przeniesiona do Ugandy w 1910 roku, gdzie utrzymała się na zboczach Mount Elgon.
• Rodowód: prawdopodobne tło genetyczne Typiki według WCR; brak udokumentowanych rodziców. Synonimy: Bugisu local, Nyasa.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia i wysoka według WCR: powyżej 1200 m n.p.m. dla szerokości Ugandy (pas do 5° od równika)
• Profil smakowy: jaśminowa kwiatowość, migdał, mleczna czekolada, suszona śliwka i cytrusowa kwasowość; średnie, gładkie body.

Nazwę Harar nosi kilka genetycznie różnych populacji — rwandyjska należy do linii Typica. Krótko żyje na plantacji, więc trafisz na nią coraz rzadziej.

• Pochodzenie: sprowadzona w 1956 roku do stacji badawczej Rubona w Rwandzie z Mulungu w DR Konga; oficjalnie zarejestrowana w 2003 roku, dziś już nierekomendowana przez rwandyjskie władze kawowe.
• Rodowód: potwierdzone genetycznie tło Typiki; nazwę Harar nosi wiele populacji i odmian, które nie są tą samą odmianą. Synonimy: Harar, Harraghe.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia i wysoka według WCR: powyżej 1200 m n.p.m. dla szerokości Rwandy (pas do 5° od równika)
• Profil smakowy: profil regionalny, nie odmianowy — suszona wiśnia, pomarańcza, czarna herbata, kakao i śliwka; średnie body, żywa kwasowość.

Jedyna w rodzinie Typica odporna na rdzę kawową. Jeśli szukasz jej w ofercie, trafisz rzadko — rośnie tylko na państwowych plantacjach Jawy.

• Pochodzenie: Sumatra, region Pasoemah w Palembangu — selekcja z populacji Typiki w 1903 roku; udoskonalona na Jawie jako Blawan-Pasoemah, pierwsze nasadzenia w 1912 roku.
• Rodowód: tło genetyczne Typiki, w katalogu WCR notowana pod synonimem Java; brak udokumentowanego krzyżowania. Nigdy oficjalnie nie wprowadzona do uprawy na poziomie krajowym.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Jawy (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: profil plantacji Blawan, nie odmiany — cynamon, czekolada, słodki tytoń, winogrono i mandarynka; pełne body, delikatna kwasowość.

Wszystko, co pijesz ze Salwadoru i Gwatemali, wyrosło z drzew zawiezionych przez misjonarzy na wyspę Bourbon. Rodzi mało, dlatego trafia głównie do drobnych, wysokogórskich lotów.

• Pochodzenie: wyspa Bourbon, dziś Reunion — nasiona z Jemenu przywiezione przez francuskich misjonarzy na początku XVIII wieku. Do połowy XIX wieku odmiana została na wyspie, potem ruszyła do Afryki i Ameryk; do Brazylii dotarła około 1860 roku.
• Rodowód: grupa Bourbon-Typica, tło genetyczne Bourbona; odmiana wyjściowa bez hodowcy i udokumentowanego krzyżowania. W Ameryce Łacińskiej wyparta przez własnych potomków: Caturrę, Catuai i Mundo Novo.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Salwadoru (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: dojrzała czerwona śliwka, karmel, kakao, skórka pomarańczy i miodowa gładkość; pełne body, kwasowość ułożona, nigdy ostra.

Jeśli w Twoim młynku leży kawa z Kolumbii albo Hondurasu, szanse na Caturrę są spore. To karłowa mutacja Bourbona — sadzi się ją ciaśniej i zbiera bez drabiny.

• Pochodzenie: Brazylia, Minas Gerais, między 1915 a 1918 rokiem; selekcja masowa w Instituto Agronômico w Campinas od 1937 roku. W Brazylii nigdy oficjalnie nie wypuszczona — do Gwatemali trafiła w latach 40. XX wieku, stamtąd do Kostaryki, Hondurasu i Panamy.
• Rodowód: naturalna mutacja Bourbona w jednym genie karłowatości; hodowca: Instituto Agronômico (IAC), Brazylia. Po skrzyżowaniu z Hybrydą Timor dała całą rodzinę Catimorów: Costa Rica 95, Catisic, Lempira, IHCAFE 90. Synonim notowany przez WCR: Nanico.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1600 m n.p.m. dla szerokości Kolumbii (pas do 5° od równika)
• Profil smakowy: mleczna czekolada, orzech, czerwone jabłko, cytryna i trzcinowa słodycz; średnie body, czysta i przewidywalna filiżanka.

To ona odpowiada za czarną porzeczkę, którą kojarzysz z Kenią. Część drzew SL28 w kenijskich lotach ma 60–80 lat i wciąż rodzi.

• Pochodzenie: Kenia, Scott Agricultural Laboratories w Kabete, 1935 rok; selekcja z jednego drzewa w populacji „Tanganyika Drought Resistant”, którą A.D. Trench zebrał w 1931 roku w dystrykcie Moduli w Tanganice. Dziś uprawiana w Kenii, Ugandzie, Malawi i Zimbabwe, coraz częściej też w Ameryce Łacińskiej.
• Rodowód: selekcja z populacji „Tanganyika Drought Resistant”, tło genetyczne Bourbona; hodowca: Scott Agricultural Laboratories. Niska produktywność i słaba odporność na rdzę kawową.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia i wysoka według WCR: powyżej 1200 m n.p.m. dla szerokości Kenii (pas do 5° od równika)
• Profil smakowy: winna kwasowość, grejpfrut, żurawina, cukier trzcinowy i nuta czarnej herbaty; syropowate, ciężkie body.

Co czwarta kawa ze Salwadoru to Pacas — mutacja znaleziona w 1949 roku na farmie rodziny, od której wzięła nazwę. Sprawdzi się i w przelewie, i pod mlekiem.

• Pochodzenie: Salwador, region Santa Ana, 1949 rok; mutacja wypatrzona na farmie rodziny Pacas. Od 1960 roku selekcja rodowodowa w ISIC, do Hondurasu trafiła w 1974 roku przez IHCAFE.
• Rodowód: naturalna mutacja Bourbona w jednym genie karłowatości; hodowca: Instituto Salvadoreño de Investigaciones del Café (ISIC). Około 25% produkcji Salwadoru, nasiona dostępne z Procafe.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Salwadoru (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: karmel, ciemna czekolada, migdał, brzoskwinia i jabłkowa kwasowość; średnie, kremowe body.

Karzeł Bourbona, który znosi wiatr tam, gdzie inne odmiany się łamią. Bez niego nie byłoby grupy Sarchimorów, na której stoi dziś kawał Ameryki Środkowej.

• Pochodzenie: Kostaryka, północno-zachodnia część prowincji Alajuela, lata 50. lub 60. XX wieku; selekcja rodowodowa prowadzona na miejscu. Poza Kostaryką rzadka — do Hondurasu trafiła w 1974 roku przez IHCAFE.
• Rodowód: naturalna mutacja Bourbona w jednym genie karłowatości; hodowca: Instituto del Café de Costa Rica (ICAFE). Synonimy notowane przez WCR: La Luisa, Villalobos Bourbon. Po skrzyżowaniu z Hybrydą Timor CIFC 832/2 dała hybrydę H361, od której wzięła się nazwa grupy Sarchimor.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Kostaryki (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: kwiat pomarańczy, morela, cukier trzcinowy, orzech laskowy i żywa cytrusowa kwasowość; lekkie do średniego body.

Bourbon, nad którym Salwador pracował 28 lat, zanim go wypuścił. Dojrzewa wcześnie, więc jeśli polujesz na pierwsze loty sezonu, trafisz na niego najszybciej.

• Pochodzenie: Salwador, ISIC; selekcja masowa rozpoczęta w 1949 roku, odmiana wypuszczona w 1977 roku. Razem z nieselekcjonowanym Bourbonem odpowiada za blisko 70% produkcji Salwadoru, gospodarczo ważna też w Gwatemali.
• Rodowód: selekcja odmiany Bourbon; hodowca: Instituto Salvadoreño de Investigaciones del Café (ISIC). Nazwa łączy nahuatlańskie „tekiti” (praca) ze skrótem instytutu. W pasie 900–1500 m n.p.m. rodzi więcej niż nieselekcjonowany Bourbon, ale rdzy nie znosi wcale.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Salwadoru (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: brzoskwinia, morela, brązowy cukier, biała czekolada i jaśminowa nuta; jedwabiste, średnie body.

Kenijska odmiana na niższe loty — rośnie tam, gdzie SL28 nie ma czego szukać. Znosi antraknozę jagód, więc częściej dojeżdża do worka w całości.

• Pochodzenie: Kenia, 1936 rok; selekcja farmerska R.H. Walkera z populacji „French Mission”, doprowadzona przez Scott Agricultural Laboratories do piątej generacji. Dziś uprawiana głównie w Kenii i Tanzanii.
• Rodowód: selekcja z populacji „French Mission”, tło genetyczne Bourbona; hodowca: R.H. Walker, Kenia. Tolerancja na CBD (antraknozę jagód kawowca), dlatego szeroko używana w kenijskich programach hodowlanych.
• Optymalna wysokość: kategoria niska i średnia według WCR: 1000–1600 m n.p.m. dla szerokości Kenii (pas do 5° od równika)
• Profil smakowy: czerwone jagody, suszona morela, karmel, mleczna czekolada i herbaciany finisz; średnie body, łagodna kwasowość.

Jeśli pijesz Rwandę albo Burundi, prawdopodobnie miałeś ją w filiżance bez nazwy na etykiecie. Trop prowadzi do farmy pana Jacksona w Indiach z początku XX wieku.

• Pochodzenie: Indie, region Mysore, początek XX wieku — farmer Jackson wypatrzył u siebie drzewa tolerujące rdzę (tolerancji już nie ma). Sadzonki pojechały do stacji w Kenii i Tanzanii w latach 20., do Rwandy odmiana trafiła najpewniej przez kolekcję Mulungu w DR Konga lub z farmami osadników w latach 40.
• Rodowód: selekcja odmiany Jackson, tło genetyczne Bourbona; hodowca: Rwanda Agricultural Board (RAB). Wspólne korzenie z Kent, Coorg i Mysore — indyjskimi liniami z pierwszych nasion wywiezionych z Jemenu.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia i wysoka według WCR: powyżej 1200 m n.p.m. dla szerokości Rwandy (pas do 5° od równika)
• Profil smakowy: czarna herbata, suszona śliwka, kakao, mandarynka i lipowy miód; średnie, gładkie body.

Bourbon, który do Rwandy trafił okrężną drogą: przez Portoryko i kolekcję w Kongu. Posadzony wysoko daje jedne z najczystszych filiżanek regionu Wielkich Jezior.

• Pochodzenie: nazwa od kolekcji USDA w Mayagüez w Portoryko, przez którą odmiana najpewniej przeszła z Ameryki Środkowej. W latach 30. XX wieku weszła do kolekcji Mulungu w DR Konga, do Rwandy dotarła na początku lat 50.
• Rodowód: tło genetyczne Bourbona, bez udokumentowanego krzyżowania; hodowca: Rwanda Agricultural Board (RAB). Z drzew matecznych wybranych w Afryce Wschodniej powstały dwie bliźniacze linie: BM139 i BM71. Synonim: BM139.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1600 m n.p.m. dla szerokości Rwandy (pas do 5° od równika)
• Profil smakowy: czerwone jabłko, nektarynka, cukier trzcinowy, kakao i kwiatowa nuta; kremowe, średnie body.

Bliźniak BM139, który radzi sobie niżej, więc częściej wjeżdża do rwandyjskich stacji przemywalnych. Na etykiecie zobaczysz go zwykle po prostu jako Bourbon.

• Pochodzenie: ta sama droga co BM139: kolekcja USDA w Mayagüez w Portoryko, kolekcja Mulungu w DR Konga w latach 30. XX wieku, Rwanda na początku lat 50. Dziś uprawiana w Rwandzie i Burundi.
• Rodowód: tło genetyczne Bourbona, bez udokumentowanego krzyżowania; hodowca: Rwanda Agricultural Board (RAB). Linia bliźniacza BM139, o bardzo zbliżonych parametrach agronomicznych. Synonim: BM71.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia i wysoka według WCR: powyżej 1200 m n.p.m. dla szerokości Rwandy (pas do 5° od równika)
• Profil smakowy: mandarynka, czerwona porzeczka, karmel, migdał i delikatna kwiatowość; średnie, okrągłe body.

Ugandyjska odmiana z indyjskim rodowodem, której nie znajdziesz na etykiecie — jedzie w lotach z Mount Elgon. Ma tolerancję na rdzę, rzadką w tej rodzinie.

• Pochodzenie: selekcja z populacji Kent sprowadzonej do Afryki Wschodniej w latach 20. XX wieku; program w Lyamungu Research Station w Tanzanii, odmiana wypuszczona w latach 40. Dziś gospodarczo ważna przede wszystkim w Ugandzie.
• Rodowód: selekcja odmiany Kent, prawdopodobne tło genetyczne Bourbona; hodowca: Lyamungu Research Station, Tanzania. Kent wywodzi się z jednego drzewa wybranego w 1911 roku przez L.P. Kenta w Doddengooda Estate w Mysore.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia według WCR: 1200–1600 m n.p.m. dla szerokości Ugandy (pas do 5° od równika)
• Profil smakowy: brązowy cukier, suszona figa, kakao, orzech nerkowca i łagodna jabłkowa kwasowość; pełne body.

Kostarykańska mutacja Bourbona, o której katalog WCR mówi najmniej w całej rodzinie. Trafisz na nią rzadko i praktycznie wyłącznie u kostarykańskich producentów.

• Pochodzenie: Kostaryka; naturalna mutacja populacji Bourbona, selekcja rodowodowa prowadzona przez ICAFE.
• Rodowód: naturalna mutacja Bourbona; hodowca: Instituto del Café de Costa Rica (ICAFE). Karłowy wzrost i duże ziarno, przy słabej odporności na rdzę kawową.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia i wysoka według WCR: powyżej 900 m n.p.m. dla szerokości Kostaryki (pas 5–15° od równika)

Nazwa myli: to nie indonezyjska Typica, a etiopski landrace wyselekcjonowany w Kamerunie. W ofertach z Ameryki Środkowej pojawia się coraz częściej.

• Pochodzenie: Etiopia — na Jawę sprowadzona przez Holendrów na początku XIX wieku. W połowie XX wieku nasiona kupione na Jawie od hodowcy Porteres’a trafiły przez firmę Vilmorin do Kamerunu, gdzie Pierre Bouharmont prowadził selekcję około 20 lat; wypuszczona w latach 1980–1990. Do Kostaryki weszła w 1991 roku z CIRAD, Panama uznała ją oficjalnie w 2016 roku.
• Rodowód: etiopski landrace — badania genetyczne wskazały selekcję z populacji „Abysinia”, a selekcję w Kamerunie prowadził Pierre Bouharmont. Tolerancja na główne choroby i niskie wymagania nawozowe, stąd rekomendacja dla drobnych gospodarstw.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Jawy (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: nos kwiatowy, cytryna, morela, biała czekolada i migdał; jedwabiste, średnie body.

Etiopski landrace przywieziony na Jawę w 1928 roku i uprawiany głównie na plantacjach państwowych. Poza Indonezją praktycznie go nie kupisz — nigdy nie wszedł do szerokiego obrotu.

• Pochodzenie: nasiona zebrane bezpośrednio w Etiopii przez dr P.J.S. Cramera i przywiezione do Indonezji w 1928 roku razem z jedenastoma innymi selekcjami; siedem z nich wypuszczono jako AB1–AB7. Formalna rejestracja w Indonezji w 1995 roku, uprawa głównie na państwowych plantacjach na Jawie.
• Rodowód: etiopski landrace; hodowca: Indonesian Coffee and Cocoa Research Institute (ICCRI). W katalogu WCR notowana z synonimem Java — to kolizja nazw, nie ta sama linia co kameruńska Java.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Jawy (pas 5–15° od równika)

W kontrolowanym cuppingu JARC (zbiór 2012) weszła do czołowej grupy serii „74”. Jeśli kupujesz Sidamę z deklarowaną odmianą, najczęściej trafisz właśnie na nią.

• Pochodzenie: Etiopia, drzewa mateczne z woredy Metu w strefie Illubabor (Oromia); selekcja w JARC w programie odporności na CBD z lat 1972–1975, rejestracja w 1978/79. W 2018 roku posłużyła jako rodzic hybrydy Gera Coffee Hybrid 1 (74158 × 7530).
• Rodowód: etiopski landrace, selekcja z 696 drzew matecznych o zakażeniu CBD poniżej 5%; hodowca: Jimma Agricultural Research Center (EIAR). W pracach JARC klasyfikowana jako wysokogórska odmiana zwarta; razem z 74110 i 74112 stanowi trzon nasadzeń w Sidamie. Nieobecna w katalogu WCR.
• Optymalna wysokość: 1000 – powyżej 1750 m n.p.m., czyli klasa JARC dla całej grupy odpornej na CBD; w pracach JARC klasyfikowana jako wysokogórska
• Profil smakowy: najwyższa ocena flavour i jakości ogólnej w testach JARC — cytrusy, kwiaty, morela, herbata i trzcinowa słodycz; lekkie, przejrzyste body.

Numer, nie nazwa — JARC skatalogował ją w 1974 roku. Jeśli pijesz Sidamę albo Guji, prawdopodobnie masz ją w paczce opisanej jako heirloom.

• Pochodzenie: Etiopia, drzewo mateczne we wsi Bishari w woredzie Metu (strefa Illubabor, Oromia); selekcja JARC, rejestracja w 1978/79. Dziś sadzona w Sidamie, Gedeo, Guji, Limu i Hararze — to informacje handlowe, nie dane instytucjonalne.
• Rodowód: etiopski landrace, selekcja pod odporność na CBD i plon, bez krzyżowania; hodowca: Jimma Agricultural Research Center (EIAR). Zwarty pokrój, 19,1 q/ha na stacji i 9–10 q/ha na farmach. Nieobecna w katalogu WCR.
• Optymalna wysokość: 1000 – powyżej 1750 m n.p.m., czyli klasa JARC dla całej grupy odpornej na CBD
• Profil smakowy: w testach JARC wysoka ocena jakości ogólnej przy niskiej ocenie flavour — cytrusy, czarna herbata, brązowy cukier i lekkie body.

Z całej serii „74” ma najlepsze noty etiopskiej jednostki liquoringowej. Zwarta i wysokogórska, więc rośnie tam, gdzie inne odmiany już nie dają rady.

• Pochodzenie: Etiopia, ta sama populacja drzew matecznych z lasu Metu-Bishari co 74110; selekcja JARC, rejestracja w 1978/79. Uprawiana w Sidamie, Yirgacheffe, Gedeo i Guji.
• Rodowód: etiopski landrace, selekcja pod odporność na CBD i wysoki plon; hodowca: Jimma Agricultural Research Center (EIAR). Klasyfikowana jako wysokogórska odmiana zwarta, 18,1 q/ha na stacji. Jedyna z serii z komercyjną oceną powyżej „acceptable”. Nieobecna w katalogu WCR.
• Optymalna wysokość: 1000 – powyżej 1750 m n.p.m., czyli klasa JARC dla całej grupy odpornej na CBD; w pracach JARC klasyfikowana jako wysokogórska
• Profil smakowy: czołowa grupa w testach JARC pod kwasowość i flavour — cytryna, kwiat czarnego bzu, morela, miód i herbaciane body.

Odmiana z rozjazdem w danych: handel odrzucił ją dekady temu, a kontrolowany cupping JARC stawia ją w czołówce. Na etykiecie zobaczysz ją rzadko.

• Pochodzenie: Etiopia, selekcje Metu-Bishari z woredy Metu (Illubabor); selekcja JARC, rejestracja w 1978/79. Najwyższy plon stacyjny z całej serii: 19,7 q/ha.
• Rodowód: etiopski landrace, selekcja pod odporność na CBD; hodowca: Jimma Agricultural Research Center (EIAR). Klasyfikowana jako wysokogórska odmiana zwarta; historyczna ocena handlowa „hardly acceptable” kontrastuje z późniejszymi wynikami sensorycznymi. Nieobecna w katalogu WCR.
• Optymalna wysokość: 1000 – powyżej 1750 m n.p.m., czyli klasa JARC dla całej grupy odpornej na CBD; w pracach JARC klasyfikowana jako wysokogórska
• Profil smakowy: czołowa grupa w testach JARC pod kwasowość i flavour, przy średnich notach handlowych — cytryna, morela, kakao i lekkie body.

Bywa dopisywana do lotów obok 74110 i 74158, ale w testach JARC wypadła najsłabiej z serii. Warto wiedzieć, za co dokładnie płacisz.

• Pochodzenie: Etiopia, selekcje Metu-Bishari (Illubabor); selekcja JARC, rejestracja w 1978/79. Najniższy plon stacyjny z serii: 17,3 q/ha. Pojawia się w opisach lotów z Yirgacheffe i Gery — to informacje handlowe.
• Rodowód: etiopski landrace, selekcja pod odporność na CBD; hodowca: Jimma Agricultural Research Center (EIAR). Nie należy do grupy klasyfikowanej przez JARC jako wysokogórska. Nieobecna w katalogu WCR.
• Optymalna wysokość: 1000 – powyżej 1750 m n.p.m., czyli klasa JARC dla całej grupy odpornej na CBD
• Profil smakowy: najniższa grupa statystyczna w testach flavour JARC — brązowy cukier, kakao, suszona śliwka, orzech i średnie body.

Najsłabiej udokumentowana z serii „74”: nie ma jej ani w zestawieniach plonów, ani w badaniach jakości JARC. Trafisz na nią wyjątkowo rzadko.

• Pochodzenie: Etiopia, wieś Bishari w woredzie Metu (Illubabor); selekcja JARC z tego samego programu odporności na CBD co reszta serii. Publikowane zestawienia JARC tej odmiany nie obejmują — brak potwierdzonych danych o roku rejestracji i plonach.
• Rodowód: etiopski landrace, selekcja pod odporność na CBD i plon; hodowca: Jimma Agricultural Research Center (EIAR). Nieobecna w katalogu WCR i w publikowanych zestawieniach jakości filiżanki.
• Optymalna wysokość: 1000 – powyżej 1750 m n.p.m., czyli klasa JARC dla całej grupy odpornej na CBD

Nazwa od drzewa o drobnych owocach, bo Kurume ma najmniejsze ziarno z lokalnych typów Gedeo. Razem z Wolisho jest tam najstarsza i najczęściej sadzona.

• Pochodzenie: Etiopia, strefa Gedeo (Yirgacheffe); nazwa udokumentowana w badaniu Uniwersytetu Dilla z 2016 roku w woredach Wonago, Kochore, Yirgachefe, Dilla Zuria i Gedeb. W Guji ten sam typ nazywany jest Kudhum.
• Rodowód: nazwa farmerska dla populacji landrace, nie zarejestrowana odmiana — brak wpisu w katalogu WCR i w rejestrach EIAR. Zwarty pokrój, małe liście i drobne owoce; w badaniu z Gedeo uszkodzenia od owadów notowano na niej wyżej niż na odmianie ulepszonej Serto. Bywa mylona z selekcjami JARC o podobnej morfologii.
• Profil smakowy: opisy lotów wskazują kwiatowość, cytrusy i herbaciane body — to profil konkretnej farmy, nie odmiany.

Pośrodku między Kurume a Wolisho — tak farmerzy z Gedeo dzielą swoje drzewa. Uważaj na nazwę: „dega” to po amharsku również chłodne wysokogórze.

• Pochodzenie: Etiopia, strefa Gedeo; nazwa udokumentowana w badaniu Uniwersytetu Dilla z 2016 roku. W handlu spotykana też w opisach lotów z Yirgacheffe, Guji i Sidamy.
• Rodowód: nazwa farmerska dla populacji landrace, nie zarejestrowana odmiana — brak wpisu w katalogu WCR. Liście i owoce średniej wielkości, pośrednie między Kurume a Wolisho; z trzech lokalnych typów najmniej podatna na CBD (Wolisho > Kurume > Dega).
• Profil smakowy: opisy lotów wskazują kwiatowość, jasną owocową kwasowość i złożoność — to profil farmy, nie odmiany.

Najwyższe drzewa w Gedeo i największe ziarno z lokalnych typów. Płacisz też za ryzyko: z tej czwórki jest najbardziej podatna na CBD.

• Pochodzenie: Etiopia, strefa Gedeo; nazwa udokumentowana w badaniu Uniwersytetu Dilla z 2016 roku, gdzie razem z Kurume opisano ją jako najstarszą i najliczniejszą z lokalnych populacji.
• Rodowód: nazwa farmerska dla populacji landrace, nie zarejestrowana odmiana — brak wpisu w katalogu WCR. Wysoki pokrój, duże liście i owoce; najwyższa podatność na CBD wśród lokalnych typów.
• Profil smakowy: profil lotu, nie odmiany — w handlu opisywana przez body, słodycz i owoce pestkowe; rośnie zmieszana z Kurume i Dega, więc opis rzadko dotyczy jednej populacji.

Cena, która w 2005 roku rozjechała rynek: ponad 20 dolarów za funt zielonego ziarna. Rodzi mało i łamie gałęzie, dlatego w ofercie zawsze zapłacisz za nią najwięcej.

• Pochodzenie: Etiopia, lata 30. XX wieku — nasiona zebrane w lasach w okolicy góry Gesha. Przez stację Lyamungu w Tanzanii trafiły w 1953 roku do CATIE w Kostaryce jako akcesja T2722, a w latach 60. przez CATIE do Panamy. Dziś Panama; WCR notuje też szeroką uprawę w Malawi.
• Rodowód: etiopski landrace, bez hodowcy i udokumentowanego krzyżowania; panamska linia wywodzi się z akcesji T2722, co WCR potwierdził genetycznie jako materiał odrębny i jednorodny. Rozgłos przyniósł konkurs Best of Panama w 2005 roku i rodzina Petersonów z Boquete. Synonim: Gesha. W katalogu WCR sklasyfikowana jako Ethiopian landrace — tutaj stoi przy pozostałych geshach, bo tak jej szukasz.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Panamy (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: jaśmin, bergamotka, brzoskwinia i mango; wysoka, przejrzysta kwasowość i herbaciane, lekkie body.

Nazwa z najdroższych etiopskich lotów, a w rzeczywistości selekcja jednej farmy. Wybrano ją na oko: po pokroju drzewa, ziarnie i filiżance.

• Pochodzenie: Etiopia, farma Gesha Village w południowo-zachodniej części kraju (dawniej strefa Bench Maji, dziś West Omo). Nasiona zebrano w 2011 roku w lesie Gori Gesha, około 20 km od farmy; założyciele: Adam Overton i Rachel Samuel. Pierwsza aukcja lotów w 2017 roku.
• Rodowód: selekcja z populacji leśnej Gori Gesha. Farma podaje wprost, że kryterium wyboru było morfologiczne — pokrój, kształt i wielkość ziarna oraz profil w filiżance — a nie genetyczne. Brak wpisu w katalogu WCR i brak recenzowanego badania porównującego ją z akcesją T2722. Data w nazwie odnosi się do spornej relacji o zbiorze nasion w 1931 roku.
• Optymalna wysokość: 1909–2069 m n.p.m. — tyle podaje farma Gesha Village; to wysokość plantacji, nie próg dla odmiany
• Profil smakowy: w publikowanych ocenach loty 92–96 punktów — glicynia, bergamotka, suszone mango, pieprz różowy i kakao; jedwabiste body.

Druga selekcja z tego samego lasu, tylko odwrotna w założeniu: zamiast wybierać najlepsze drzewa, farma odwzorowała różnorodność populacji.

• Pochodzenie: Etiopia, las Gori Gesha — materiał zebrany w 2011 roku i posadzony na farmie Gesha Village. Nazwa pochodzi od lasu i wyprawy, w czasie której zebrano nasiona.
• Rodowód: populacja leśna odwzorowująca różnorodność genetyczną lasu Gori Gesha, nie selekcja jednej linii; brak wpisu w katalogu WCR. Farma twierdzi, że to ten sam las, z którego wyszła panamska Geisha — jedyne badanie w tej sprawie (Denver Botanic Gardens, 2014) to raport końcowy bez publikacji w czasopiśmie recenzowanym i bez powtórzenia przez innych.
• Optymalna wysokość: 1909–2069 m n.p.m. — wysokość plantacji Gesha Village, nie próg dla odmiany
• Profil smakowy: w publikowanych ocenach 94 punkty — granat, lilak, orzech laskowy, skórka różowego grejpfruta i dąb; średnie body.

WCR pisze, że Geisha rośnie w Malawi szeroko, i na tym kończą się pewne informacje. Ziarno jest wyraźnie mniejsze niż panamskie, więc to najpewniej inny materiał.

• Pochodzenie: Malawi. Udokumentowane dostawy pochodzą od drobnych producentów ze spółdzielni Mzuzu Coffee Planters Cooperative Union. Materiał z Malawi posadziła też gwatemalska Finca El Injerto na około 1910 m n.p.m.
• Rodowód: nikt nie zbadał jej genetycznie, więc nie wiadomo, czy to ta sama linia T2722 co w Panamie. Opisy wskazują mniejsze ziarno, zwarty pokrój i wczesne dojrzewanie, czyli cechy inne niż w panamskiej Geishy.
• Profil smakowy: profil lotu, nie odmiany — w publikowanych ocenach róża, glicynia, bergamotka, jabłko i kakao; opisy z Malawi wskazują kwiaty, cytrusy i kakao.

Brazylia stoi na niej od lat 50., bo rodzi więcej niż Bourbon i Typica, z których się wzięła. Jeśli pijesz brazylijskie espresso, prawdopodobnie masz ją w kubku.

• Pochodzenie: Brazylia, 1943 rok — naturalna krzyżówka znaleziona w Mineiros do Tietê w stanie São Paulo; nasiona wysiano w gminie Novo Mundo (dziś Urupês), gdzie prowadzono selekcję. Rozdawana farmerom od 1952 roku, nowe selekcje IAC od 1977. Dziś Brazylia i Peru, w Ameryce Środkowej rzadko.
• Rodowód: Typica × Bourbon, krzyżówka naturalna; hodowca: Instituto Agronômico de Campinas (IAC), Brazylia. Wysoki pokrój, średni plon, brak odporności na rdzę. Po skrzyżowaniu z Caturrą dała Catuai.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1000 m n.p.m. dla szerokości Brazylii (pas powyżej 15° od równika); dla Peru WCR zaleca powyżej 1500 m n.p.m.
• Profil smakowy: orzech, kakao, karmel, czerwone jabłko i suszona morela; pełne body, niska kwasowość, długi finisz.

Karłowa i gęsto sadzona, dlatego w Hondurasie i Gwatemali idzie hektarami. Nazwa znaczy po guarani „bardzo dobra” i odnosi się do plonu, nie do filiżanki.

• Pochodzenie: Brazylia, 1949 rok, Instituto Agronômico w Campinas — krzyżówka żółtej Caturry z Mundo Novo, początkowo oznaczona H-2077; wypuszczona w 1972 roku. Do Gwatemali trafiła w 1970 roku (dziś około 20% produkcji kraju), do Hondurasu w 1979, komercyjnie od 1983, do Kostaryki w 1985.
• Rodowód: Mundo Novo × Caturra; hodowca: Instituto Agronômico (IAC), Brazylia. Karłowy pokrój, warianty o żółtych i czerwonych owocach, brak odporności na rdzę. Plon WCR ocenia jako średni — badania w Hondurasie i Kostaryce nie wykazały różnicy w produktywności między Catuai a Caturrą. Meksykański odpowiednik to Garnica z INMECAFÉ.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1000 m n.p.m. dla szerokości Brazylii (pas powyżej 15° od równika)
• Profil smakowy: mleczna czekolada, orzech, brązowy cukier i jabłko; średnie body, kwasowość niska do średniej, filiżanka bez fajerwerków.

Ziarno tak duże, że palarnie ustawiają pod nią wypał osobno. Rodzi mało i nie jest stabilna, a mimo to regularnie wygrywa Cup of Excellence w Salwadorze.

• Pochodzenie: Salwador — krzyżówka Pacas × Maragogipe wykonana w ISIC. Selekcja rodowodowa nigdy nie została zakończona, więc materiał nie jest w pełni jednorodny. Dziś przede wszystkim Salwador.
• Rodowód: Pacas × Maragogipe; hodowca: Instituto Salvadoreño de Investigaciones del Café (ISIC). Bardzo duże ziarno, karłowy pokrój, niski plon. Odmiana niejednorodna — potomstwo nie powtarza cech rodziców. Spokrewniona z Maracaturrą.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Salwadoru (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: pomidor, zioła i papryka obok jaśminu, marakui i cukru trzcinowego; kwasowość intensywna, body syropowate.

Duże ziarno jak w Pacamarze, tylko bez papierów — nikt tej odmiany nie ustabilizował. Zobaczysz ją głównie przy nikaraguańskich mikrolotach.

• Pochodzenie: Nikaragua; prawdopodobnie naturalna krzyżówka Caturry z Maragogipe. Pierwsze selekcje INTA z 1976 roku przerwała rewolucja sandinistowska, późniejsze prowadziły prywatne farmy w Ameryce Środkowej — żadnej nie dokończono.
• Rodowód: prawdopodobnie Caturra × Maragogipe, krzyżówka naturalna; brak własnego wpisu w katalogu WCR — WCR opisuje ją tylko przy Pacamarze. Bez hodowcy i bez zakończonej selekcji, więc materiał nie jest jednorodny.
• Optymalna wysokość: powyżej 1300 m n.p.m. na szerokości Nikaragui — to kategoria wysoka, którą WCR podaje dla spokrewnionej Pacamary
• Profil smakowy: zbliżony do Pacamary, ale mniej powtarzalny — karmel, orzech, cytrusy i nuta ziołowa; średnie do pełnego body.

Honduraski koń roboczy: wysoki plon na średnich wysokościach. Od kilku lat rdza sobie z nią radzi, więc producenci ją wymieniają i u palarni pojawia się rzadziej.

• Pochodzenie: Honduras, selekcja rodowodowa IHCAFE w ramach PROMECAFE, wyprowadzona z linii T5175. Dziś Honduras i inne kraje Ameryki Środkowej; oceniana w 23 lokalizacjach w 15 krajach w programie WCR.
• Rodowód: Hybryda Timor 832/1 × Caturra; hodowca: Instituto Hondureño del Café (IHCAFE). Karłowy pokrój, wysoki plon. WCR notuje pośrednią odporność na rdzę, ale w tym samym wpisie odnotowuje potwierdzone porażenia w Hondurasie.
• Optymalna wysokość: kategoria niska i średnia według WCR: 700–1300 m n.p.m. dla szerokości Hondurasu (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: profil grupy, nie odmiany — ciężka słodycz, kakao, orzech i suszone owoce; pełne body, niska kwasowość, w niższych lotach nuta drewna.

Zaprojektowana pod najniższe loty i wysokie nawożenie, czyli pod wolumen, nie pod mikrolot. Jeśli widzisz ją w opisie, kawa jechała raczej z niżej niż 1000 m n.p.m.

• Pochodzenie: Honduras, selekcja rodowodowa IHCAFE z linii T5175. Dziś Honduras i prawdopodobnie inne kraje regionu.
• Rodowód: Hybryda Timor 832/1 × Caturra; hodowca: Instituto Hondureño del Café (IHCAFE). Karłowy pokrój, wysoki plon, wysokie wymagania nawozowe. WCR klasyfikuje ją jako podatną na rdzę, co potwierdzono w Hondurasie.
• Optymalna wysokość: kategoria niska i średnia według WCR: 700–1300 m n.p.m. dla szerokości Hondurasu (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: profil grupy, nie odmiany — kakao, karmel, orzech i przejrzała śliwka; pełne body, kwasowość niska.

Kostarykańska odpowiedź na rdzę, która po latach przestała działać. Bliźniaczo podobna do salwadorskiego Catisica i tak samo rzadko trafia do specialty.

• Pochodzenie: Kostaryka, selekcja rodowodowa ICAFE; dodatkową selekcję prowadziło CATIE. Dziś Kostaryka i Ameryka Środkowa.
• Rodowód: Hybryda Timor 832/1 × Caturra; hodowca: Instituto del Café de Costa Rica (ICAFE). Karłowy pokrój, wysoki plon; WCR klasyfikuje ją jako podatną na rdzę, co potwierdzono w Kostaryce.
• Optymalna wysokość: kategoria niska i średnia według WCR: 700–1300 m n.p.m. dla szerokości Kostaryki (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: profil grupy, nie odmiany — kakao, orzech, brązowy cukier i cytrus w tle; średnie body, niska kwasowość.

Jedyna z tej rodziny, którą kupisz świadomie: bardzo duże ziarno po Pacamarze i realna odporność na rdzę. Znalazł ją farmer w Chiquimuli, nie instytut.

• Pochodzenie: Gwatemala, region Chiquimula — naturalna krzyżówka wypatrzona około 1980 roku przez farmera Francisca Manchamé; selekcję masową i rodowodową prowadziła ANACAFÉ, odmiana wypuszczona w 2014 roku.
• Rodowód: (Hybryda Timor 832/1 × Caturra) × Pacamara; hodowca: Asociación Nacional del Café (ANACAFÉ), Gwatemala. Karłowy pokrój, bardzo duże ziarno, wysoki plon, pośrednia odporność na rdzę. Odmiana niejednorodna.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia i wysoka według WCR: powyżej 900 m n.p.m. dla szerokości Gwatemali (pas 5–15° od równika); dobrą filiżankę WCR wiąże z wysokościami powyżej 1300 m n.p.m.
• Profil smakowy: karmel, kakao, orzech laskowy i pomarańcza; średnie do pełnego body, kwasowość umiarkowana — bliżej Pacamary niż typowego Catimora.

Salwadorski Catimor pod najcieplejsze i najbardziej kwaśne gleby. WCR nie podaje ani roku, ani krajów uprawy — to odmiana produkcyjna, nie handlowa.

• Pochodzenie: Salwador, selekcja rodowodowa PROMECAFE i ISIC. Bardzo podobna do Costa Rica 95.
• Rodowód: Hybryda Timor 832/1 × Caturra; hodowca: Instituto Salvadoreño de Investigaciones del Café (ISIC). Karłowy pokrój, wysoki plon, pośrednia odporność na rdzę.
• Optymalna wysokość: kategoria niska i średnia według WCR: 700–1300 m n.p.m. dla szerokości Salwadoru (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: profil grupy, nie odmiany — kakao, karmel, orzech i ziemistość; pełne body, niska kwasowość.

Meksykańska odpowiedź na rdzę z 1995 roku, wciąż obecna w państwowych programach nasadzeń. W europejskich ofertach praktycznie jej nie spotkasz.

• Pochodzenie: Meksyk, selekcja rodowodowa INIFAP, odmiana wypuszczona do produkcji w 1995 roku. Dziś uprawiana w Meksyku; oceniana w 23 lokalizacjach w 15 krajach w programie WCR.
• Rodowód: Hybryda Timor 832/1 × Caturra; hodowca: Instituto Nacional de Investigaciones Forestales, Agrícolas y Pecuarias (INIFAP). Karłowy pokrój, wysoki plon, pośrednia odporność na rdzę.
• Optymalna wysokość: kategoria niska i średnia według WCR: 400–1000 m n.p.m. dla szerokości Meksyku (pas powyżej 15° od równika)
• Profil smakowy: profil grupy, nie odmiany — kakao, prażony orzech, karmel i suszona figa; pełne body, kwasowość niska.

Linia, której nigdy oficjalnie nie wypuszczono, a mimo to stoi za Lempirą i IHCAFE 90. Litera „T” w numerze oznacza Turrialbę, gdzie trafiła w latach 70.

• Pochodzenie: Krzyżówkę wykonano w CIFC w Portugalii (oznaczenie H26); potomstwo F3 dotarło w latach 70. do CATIE w Turrialbie z Universidade Federal de Viçosa w Brazylii. Selekcję prowadziło ICAFE, ale odmiany nigdy nie wypuszczono. Dalsza selekcja w Hondurasie dała IHCAFE 90 i Lempirę.
• Rodowód: Hybryda Timor 832/1 × Caturra; hodowca: Instituto del Café de Costa Rica (ICAFE). Karłowy pokrój, wysoki plon, pośrednia odporność na rdzę, bardzo wysokie wymagania nawozowe. Odmiana niejednorodna — potomstwo nie jest stabilne z generacji na generację.
• Optymalna wysokość: kategoria niska i średnia według WCR: 700–1300 m n.p.m. dla szerokości Kostaryki (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: profil grupy, nie odmiany — kakao, orzech i karmel; pełne body, niska kwasowość, filiżanka bez własnego podpisu.

Materiał, z którego wyrosła połowa Catimorów Ameryki Środkowej — rozszedł się w latach 80. po prywatnych farmach, bez rejestracji.

• Pochodzenie: Potomstwo F5 przyjęte przez CATIE w Kostaryce w 1978 roku z Universidade Federal de Viçosa w Brazylii; krzyżówka pierwotna (H26) wykonana w CIFC w Portugalii na materiale Hybrydy Timor z lat 1958–1959. Selekcję masową prowadziły prywatne farmy, nasiona rozeszły się po regionie w latach 80.
• Rodowód: Hybryda Timor 832/1 × Caturra, bez hodowcy instytucjonalnego. Rodzic Costa Rica 95, Lempiry i Catisica; pięć potomnych linii przyjęto w Malawi, sześć wypuszczono w Papui-Nowej Gwinei. W Peru zalecany na 800–1400 m n.p.m.
• Optymalna wysokość: kategoria niska i średnia według WCR: 700–1300 m n.p.m. dla szerokości Kostaryki (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: profil grupy, nie odmiany — kakao, orzech i brązowy cukier; pełne body, niska kwasowość.

Afrykańska gałąź Catimorów: kolumbijska linia wybrana i wypuszczona w Malawi w 2006 roku. Pod nazwą Nyika jedzie w większości malawijskich lotów.

• Pochodzenie: Linia kolumbijska z Cenicafé; w latach 70. trafiła do Afryki przez Kenię, w latach 90. do Malawi w programie odbudowy drobnych gospodarstw finansowanym przez UE. Selekcję i wypuszczenie przeprowadziła jednostka kawowa Tea Research Foundation w Malawi w 2006 roku. Dziś Malawi, Zambia i Zimbabwe.
• Rodowód: selekcja kolumbijskiej linii Catimor (Caturra × Hybryda Timor 1343); hodowca: Cenicafé. Karłowy pokrój, wysoki plon, pośrednia odporność na rdzę i — jedyna w tej rodzinie — odporność na CBD; z pięciu linii Catimora wprowadzonych do Malawi tylko ta ją wykazała. Synonimy: Cat129, Nyika.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Malawi (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: profil lotu, nie odmiany — kakao, orzech, czarna herbata i suszona śliwka; średnie body, kwasowość umiarkowana.

Portorykański Catimor, którego praktycznie nie ma poza wyspą. Wcześnie wchodzi w produkcję, więc sadzi się go tam, gdzie liczy się szybki zwrot.

• Pochodzenie: Krzyżówka sprowadzona do Portoryka z Instituto Agronômico de Campinas w Brazylii; selekcję wykonała Estación Experimental Agrícola w Adjuntas. Dziś przede wszystkim Portoryko.
• Rodowód: Hybryda Timor × Caturra, bez hodowcy instytucjonalnego. Karłowy pokrój, średni plon — najniższy w tej rodzinie razem z Kartiką 1 — i pośrednia odporność na rdzę; odmiana niejednorodna, w polu segreguje, a odporność na nicienie jest nieznana.
• Optymalna wysokość: kategoria niska i średnia według WCR: 400–1000 m n.p.m. dla szerokości Portoryka (pas powyżej 15° od równika)

Indonezyjski Catimor z 1993 roku, wysoko odporny na rdzę — i dziś już niezalecany drobnym producentom. Lokalnie odporność osłabła, a odmiana woli wyższe nakłady.

• Pochodzenie: Indonezja — materiał sprowadzony z CIFC w Portugalii w 1985 roku; hodowla i selekcja w ICCRI w latach 1987–1992, odmiana wypuszczona w 1993 roku. Zalecana głównie na Jawie.
• Rodowód: Hybryda Timor 832/1 × Caturra; hodowca: Indonesian Coffee and Cocoa Research Institute (ICCRI). Wysoki pokrój, wysoka odporność na rdzę w próbach globalnych — lokalnie w Indonezji osłabła. Wymagania nawozowe WCR ocenia jako średnie, ale odmiana preferuje wyższe nakłady; to i ryzyko rdzy przesądziły o wycofaniu rekomendacji dla drobnych gospodarstw.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Jawy (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: profil regionalny, nie odmianowy — kakao, cedr, tytoń i brązowy cukier; pełne body, niska kwasowość.

Pierwsza hybryda F1, która realnie weszła na farmy — od 2010 roku w całej Ameryce Środkowej. W próbach dawała o 22–47% więcej niż standardowe odmiany regionu.

• Pochodzenie: Wypuszczona w 2010 roku dla farmerów Ameryki Środkowej przez konsorcjum CIRAD, PROMECAFE i CATIE. Rozmnażana wyłącznie klonalnie — z nasion potomstwo się rozjeżdża.
• Rodowód: T5296 × Rume Sudan; hodowca: CIRAD, CATIE, ICAFE, IHCAFE, PROCAFE i ANACAFÉ. Karłowy pokrój, bardzo wysoki plon, wysoka odporność na rdzę, dobra adaptacja do agroleśnictwa. Synonim: H1.
• Optymalna wysokość: kategoria niska, średnia i wysoka według WCR: powyżej 700 m n.p.m. dla szerokości Kostaryki (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: potencjał jakości bardzo dobry według WCR, pełny w zdrowej glebie powyżej 1300 m n.p.m. — w lotach cytrusy, czerwone owoce i kakao; pełne body.

Jedyna hybryda F1 na świecie rozmnażana z nasion, dzięki męskiej sterylności jednego z rodziców. Sadzonka tanieje, więc trafia też do mniejszych gospodarstw.

• Pochodzenie: Nikaragua, farma La Cumplida — w 2001 roku badacze CIRAD i ECOM wypatrzyli tam męskosterylne drzewo w materiale dzikich kaw etiopskich i sudańskich. Odmianę wypuścił ECOM po próbach polowych.
• Rodowód: Marsellesa × dziki mutant etiopsko-sudański; hodowca: CIRAD i ECOM. Karłowy pokrój, wysoki plon, wysoka odporność na rdzę. Około 15% roślin odbiega od typu.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia według WCR: 900–1300 m n.p.m. dla szerokości Nikaragui (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: potencjał jakości bardzo dobry według WCR, z wyraźnie wysoką kwasowością — cytryna, czerwona porzeczka, kwiaty i cukier trzcinowy; lekkie body.

Rodzeństwo Centroamericano z tej samej krzyżówki, wybrane pod plon. Nie jest jednorodna, więc dwie sadzonki mogą dać dwie różne filiżanki.

• Pochodzenie: Pierwsza fala hybryd F1 z prac CIRAD, PROMECAFE i CATIE. Rozmnażanie wyłącznie klonalne.
• Rodowód: T5296 × Rume Sudan; hodowca: CIRAD, CATIE, ICAFE, IHCAFE, PROCAFE i ANACAFÉ. Karłowy pokrój, bardzo wysoki plon, wysoka odporność na rdzę. Odmiana niejednorodna. Synonim: H10.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia i wysoka według WCR: powyżej 900 m n.p.m. dla szerokości Kostaryki (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: potencjał jakości bardzo dobry według WCR powyżej 1300 m n.p.m. — w lotach kakao, śliwka, pomarańcza i karmel; pełne body.

Z całej stawki F1 ma najwyższą ocenę jakości od WCR: wyjątkowa powyżej 1300 m n.p.m.. Cena tego jest jedna — brak odporności na rdzę, dokładnie jak u Caturry.

• Pochodzenie: Prace konsorcjum CIRAD, PROMECAFE i CATIE. Rozmnażanie wyłącznie klonalne.
• Rodowód: Caturra × dzika etiopska akcesja ET41 z kolekcji CATIE; hodowca: CIRAD, CATIE, ICAFE, IHCAFE, PROCAFE i ANACAFÉ. Karłowy pokrój, wysoki plon, brak odporności na rdzę. Hybryda nieintrogresowana — bez fragmentu genomu Robusty.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Kostaryki (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: potencjał jakości wyjątkowy według WCR — kwiatowość, brzoskwinia, bergamotka i miód; jedwabiste body, kwasowość wysoka i przejrzysta.

Odrzucona z finałowej selekcji po 2000 roku z powodu rdzy, a mimo to część farmerów ją zostawiła — właśnie za filiżankę. Nigdy formalnie nie wypuszczona.

• Pochodzenie: Prace CIRAD, PROMECAFE i CATIE; po 2000 roku wypadła z selekcji z powodu podatności na rdzę, ale farmerzy z pierwszych testów zostali przy niej. Rozmnażanie wyłącznie klonalne.
• Rodowód: Caturra × etiopska akcesja E531 z kolekcji CATIE; hodowca: CIRAD, CATIE, ICAFE, IHCAFE, PROCAFE i ANACAFÉ. Pokrój między karłowym a wysokim, wysoki plon, brak odporności na rdzę. Hybryda nieintrogresowana.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Kostaryki (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: potencjał jakości bardzo dobry według WCR, w opisie odmiany nazwany wyjątkowym — jaśmin, morela, cytrusy i cukier trzcinowy; lekkie body.

Miała nie wejść do produkcji. Przetrwała na farmie Aquiares w wilgotnym klimacie i dziś jest jedną z najczęściej zamawianych hybryd w Kostaryce.

• Pochodzenie: Prace CIRAD, PROMECAFE i CATIE; oceniana w latach 90. i na początku 2000. obok Centroamericano i Milenio, początkowo bez rekomendacji. Rośliny, które przetrwały na farmie Aquiares w Turrialbie, dobrze zniosły wysoką wilgotność, co uruchomiło popyt farmerów. Rozmnażanie klonalne.
• Rodowód: T5296 × etiopska akcesja ET25 z kolekcji CATIE; hodowca: CIRAD, CATIE, ICAFE, IHCAFE, PROCAFE i ANACAFÉ. Karłowy pokrój, bardzo wysoki plon, wysoka odporność na rdzę, wyjątkowa tolerancja wilgotnych stanowisk. Synonim: L4 A5.
• Optymalna wysokość: kategoria niska, średnia i wysoka według WCR: powyżej 700 m n.p.m. dla szerokości Kostaryki (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: potencjał jakości bardzo dobry według WCR — w lotach czerwone jabłko, mandarynka, kakao i trzcina cukrowa; średnie body, kwasowość zaokrąglona.

Jedna z niewielu odmian z realną odpornością na nicienie, nie tylko na rdzę. Sprawdza się w agroleśnictwie, czyli tam, gdzie kawa rośnie w cieniu.

• Pochodzenie: Selekcja ECOM i CIRAD w Nikaragui; rodzic etiopski pochodzi z kolekcji CATIE, zebrany w misji ORSTOM/IRD. Rozmnażanie klonalne.
• Rodowód: T5296 × dzika etiopska akcesja ET01 z kolekcji CATIE; hodowca: CIRAD i ECOM. Karłowy pokrój, bardzo wysoki plon, wysoka odporność na rdzę, odporność na część nicieni z rodzaju Meloidogyne. Synonim: EC16.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia i wysoka według WCR: powyżej 900 m n.p.m. dla szerokości Nikaragui (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: potencjał jakości bardzo dobry według WCR powyżej 1300 m n.p.m. — w lotach kakao, morela, karmel i nuta kwiatowa; średnie body.

Hybryda z nikaraguańskiej linii Catimora i dzikiej etiopskiej akcesji, rozmnażana przez embriogenezę somatyczną w laboratorium w Sébaco.

• Pochodzenie: Nikaragua — oba rodzice trafiły w 1991 roku na farmę La Cumplida w Matagalpie przez CODOCAFÉ; od 2008 roku program prowadzi CIRAD z grupą ECOM. Rozmnażanie klonalne przez embriogenezę somatyczną.
• Rodowód: linia Catimor 17931 × dzika etiopska akcesja ET26 z kolekcji CATIE; hodowca: CIRAD i ECOM. Karłowy pokrój, wysoki plon, brak odporności na rdzę według WCR, przeciętna wydajność ziarna z owocu. WCR klasyfikuje ją jako hybrydę nieintrogresowaną, mimo catimorowego rodzica. Oceniana w 23 lokalizacjach w 15 krajach. Synonim: MundoMex.
• Optymalna wysokość: kategoria średnia i wysoka według WCR: powyżej 900 m n.p.m. dla szerokości Nikaragui (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: potencjał jakości bardzo dobry według WCR — w lotach kakao, czerwone owoce, karmel i cytrusy; średnie body.

Wypuszczona w 2010 roku, wysokoplenna wysoko w górach. Potrzebuje dwóch lat na dobre ukorzenienie i nie znosi przenawożenia azotem.

• Pochodzenie: Selekcja i wypuszczenie w 2010 roku przez konsorcjum z udziałem CIRAD, PROMECAFE i CATIE. Rozmnażanie klonalne.
• Rodowód: Naryelis (Catimor) × etiopska akcesja ET06 z kolekcji CATIE; hodowca: CIRAD i ECOM. Karłowy pokrój, wysoki plon, pośrednia odporność na rdzę. Synonim: EC18.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Nikaragui (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: potencjał jakości bardzo dobry według WCR — w lotach kakao, śliwka, pomarańcza i karmel; średnie body, kwasowość umiarkowana.

Wysoki plon i dobra filiżanka wysoko w górach, ale bez odporności na rdzę. To hybryda dla farm, które umieją ją ochronić.

• Pochodzenie: Selekcja ECOM i CIRAD w Nikaragui; rodzic etiopski ET26 pochodzi z kolekcji CATIE, zebrany w misji ORSTOM/IRD. Rozmnażanie klonalne.
• Rodowód: Naryelis (Catimor) × dzika etiopska akcesja ET26 z kolekcji CATIE; hodowca: CIRAD i ECOM. Karłowy pokrój, wysoki plon, brak odporności na rdzę. Synonim: EC19.
• Optymalna wysokość: kategoria wysoka według WCR: powyżej 1300 m n.p.m. dla szerokości Nikaragui (pas 5–15° od równika)
• Profil smakowy: potencjał jakości bardzo dobry według WCR — w lotach kwiatowość, cytrusy, morela i kakao; średnie body.

Jedyna w katalogu z pieczątką Fine Robusta: 87,2 punktu w najlepszej próbce. Ziarno drobne, a pędy uginają się pod owocami, więc prowadzi się ją na jednym lub dwóch pniach.

• Pochodzenie: Brazylia, gmina Ouro Preto do Oeste w stanie Rondônia — krzyżówka kontrolowana z 2004 roku. Roślinę mateczną wybrano i sklonowano po ocenie sześciu zbiorów, a potomstwo testowano przez cztery kolejne zbiory w stanach Rondônia i Acre.
• Rodowód: Robusta 640 × Encapa 03, grupa Guinea × Congo; hodowca: Brazilian Agricultural Research Corporation (EMBRAPA). Typ poliklonalny, plon 6600 kg/ha przy nawadnianiu, wysoka odporność na rdzę i odporność na nicienie. Drobne ziarno (sito 14 i mniej) oraz mało sztywne pędy.
• Profil smakowy: średnio 80 punktów w protokole SCA, w najlepszej próbce 87,2 — czekolada, karmel i owoce.

Wietnamski klon uznany za odmianę narodową w 2011 roku: bardzo wysoki plon i ziarno powyżej sita 17. Jeden z niewielu, którym WCR wpisuje wysoką jakość filiżanki.

• Pochodzenie: Wietnam, drzewo mateczne z farmy w prowincji Daklak na Wyżynie Środkowej. Zbiór materiału, porównania wstępne i próby wielolokalizacyjne prowadził Western Highlands Agroforestry Science Institute (WASI); ministerstwo rolnictwa zatwierdziło odmianę jako narodową w 2011 roku.
• Rodowód: selekcja drzewa matecznego z populacji swobodnie zapylanej, rozmnażanie przez szczepienie; grupa Congo, typ klonalny; hodowca: WASI. Plon 5000–6000 kg/ha, pokrój karłowy, pośrednia odporność na rdzę, duże ziarno (sito powyżej 17), późne dojrzewanie.
• Optymalna wysokość: około 500–800 m n.p.m. według noty agronomicznej WCR; katalog robusty nie ma osobnego pola optymalnej wysokości
• Profil smakowy: W wietnamskich lotach zwykle ciemna czekolada, orzech, tytoń i melasa; ciężkie, syropowe body.

Rodzeństwo TR9 z tej samej wietnamskiej selekcji, tylko wysokie i mocno rosnące. Ziarno mniejsze, sito 15–16, przy tym samym poziomie plonu.

• Pochodzenie: Wietnam, drzewo mateczne z farmy w prowincji Daklak; ta sama ścieżka co przy TR9 — zbiór, porównania i próby wielolokalizacyjne WASI, zatwierdzenie jako odmiana narodowa w 2011 roku.
• Rodowód: selekcja drzewa matecznego z populacji swobodnie zapylanej, rozmnażanie przez szczepienie; grupa Congo, typ klonalny; hodowca: WASI. Plon 5000–6000 kg/ha, pokrój wysoki, pośrednia odporność na rdzę, ziarno sito 15–16.
• Optymalna wysokość: około 500–800 m n.p.m. według noty agronomicznej WCR; katalog robusty nie ma osobnego pola optymalnej wysokości
• Profil smakowy: WCR notuje wysoką jakość filiżanki bez listy deskryptorów — w wietnamskich lotach zwykle kakao, orzech laskowy, karmel i przyprawy; gęste body.

Zaczęła się od jednego farmera — P.V. Truong rozmnożył ją u siebie, a instytut dogonił go dopiero w 2021 roku. WCR opisuje ją jako relatywnie tolerancyjną na suszę.

• Pochodzenie: Wietnam, drzewo mateczne z farmy w dystrykcie Bao Lam w prowincji Lam Dong. Właściciel farmy rozmnażał je na potrzeby lokalne i w 2018 roku złożył u lokalnej administracji rolnej wniosek o certyfikat drzewa matecznego; WASI założył poletka porównawcze, przeprowadził oficjalną ocenę i w 2021 roku złożył wniosek o zatwierdzenie odmiany.
• Rodowód: selekcja drzewa matecznego z populacji swobodnie zapylanej, rozmnażanie przez szczepienie; grupa Congo, typ klonalny; selekcja farmerska zatwierdzona przez WASI. Plon 5000–6000 kg/ha, pokrój karłowy, ziarno powyżej sita 17, relatywna tolerancja suszy, późne dojrzewanie. Synonim: TS5.
• Optymalna wysokość: około 500–800 m n.p.m. według noty agronomicznej WCR; katalog robusty nie ma osobnego pola optymalnej wysokości
• Profil smakowy: WCR notuje wysoką jakość bez deskryptorów — w wietnamskich lotach zwykle kakao, orzech włoski, suszona śliwka i nuta słona; pełne body.

Klon z laboratorium Nestlé, wypuszczony na Filipinach w 2017 i w Meksyku w 2018 roku. Sadzi się go z innymi klonami, bo bez zapylacza nie zawiąże owoców.

• Pochodzenie: Wypuszczony na Filipinach w 2017 roku i w Meksyku w 2018 roku; WCR testował go w parze z Roubi 2 jako zapylaczem. Hodowca: Nestlé Research.
• Rodowód: rodowód nieznany według WCR, grupa genetyczna nieokreślona; typ klonalny; hodowca: Nestlé Research. Plon opisany jako średni do wysokiego, ziarno sito 15–16, wysoka odporność na rdzę, średnie wymagania nawozowe, pierwszy owoc w drugim roku.

Indyjska mieszanka trzech klonów, z Coffea congensis w rodowodzie. Duże ziarno w klasie A, ale plon poniżej połowy tego, co dają klony wietnamskie.

• Pochodzenie: Indie — selekcja z siedemnastu roślin wybranych po dwóch zbiorach. Z dwunastu potomstw pojedynczych siewek (S.267–S.278) nazwanych „Balehonnur Robustas” najlepsze okazały się rośliny BR 9, BR 10 i BR 11; ich mieszanka weszła do uprawy komercyjnej jako Sln.2R.
• Rodowód: Coffea congensis × Coffea canephora, grupa Guinea × Coffea congensis; hodowca: Central Coffee Research Institute (CCRI), Coffee Board of India. Typ poliklonalny — trzy klony trzeba sadzić razem, bo osobno zawiązują mniej owoców. Plon 1500–3000 kg/ha, ziarno powyżej sita 17. Synonimy: Balehonnur Robustas, CxR.

Ziarno dwa razy większe niż w arabice i aromat, który jednych odrzuca, a drugich kupuje na zawsze. Na Filipinach pijesz ją jako kapeng barako.

• Pochodzenie: Afryka Zachodnia — gatunek opisany z terenów dzisiejszej Liberii; po rewizji taksonomicznej Kew z 2025 roku zasięg naturalny ograniczono do górnej Afryki Zachodniej, od Sierra Leone do Nigerii. Do Azji Południowo-Wschodniej sprowadzona po epidemiach rdzy kawowej z końca XIX wieku, gdy arabika padła na Jawie i Filipinach. Dziś uprawiana głównie w Malezji, na Filipinach i w Indonezji.
• Rodowód: osobny gatunek Coffea liberica, nie odmiana arabiki. Brak wpisu w katalogu World Coffee Research, bo katalog obejmuje wyłącznie arabikę i robustę. Wysokie drzewa, bardzo duże owoce i asymetryczne ziarno; na Filipinach i w Indonezji funkcjonują lokalne selekcje, ale nie zarejestrowane odmiany uprawne.
• Optymalna wysokość: W uprawie 10–500 m n.p.m., przy 24–27 °C i opadach 2000–4000 mm; katalogi odmianowe nie prowadzą tego gatunku
• Profil smakowy: dymna, drzewna i wyraźnie tropikalna — jackfruit, dojrzały banan, orzech i skórka grejpfruta; ciężkie body, niska kwasowość.

Od 2025 roku osobny gatunek, w handlu wciąż siostra liberiki. Znosi ciepło i średnie loty, dlatego wraca do rozmów o kawie w cieplejszym klimacie.

• Pochodzenie: Afryka Środkowa — zasięg naturalny od Kamerunu przez Republikę Środkowoafrykańską i DR Konga do Sudanu Południowego i Ugandy. Uprawiana głównie w Ugandzie, Sudanie Południowym i Gwinei, w mniejszej skali w Indiach, Wietnamie, Malezji i Indonezji.
• Rodowód: osobny gatunek Coffea dewevrei — tak od genomowej rewizji Kew z 2025 roku; wcześniej klasyfikowana jako Coffea liberica var. dewevrei, a jeszcze wcześniej jako Coffea excelsa. Brak wpisu w katalogu WCR, który prowadzi tylko arabikę i robustę. Owoce i ziarna mniejsze niż w typowej liberice, rozmiarem bliskie arabice; drzewa wysokie i wytrzymałe na suszę, brak zarejestrowanych selekcji.
• Optymalna wysokość: W uprawie 500–1200 m n.p.m., przy 22–25 °C i opadach 1500–1800 mm — wyżej i chłodniej niż liberica
• Profil smakowy: kwaskowe ciemne owoce — jagody, tamaryndowiec i suszona śliwka obok kakao i orzecha; średnie body, słodycz bliższa arabice niż liberice.

Rodzic arabiki, który sam trafia do filiżanki wyjątkowo rzadko. W 2021 roku wygrał na nim mistrzostwa świata baristów i od tego czasu nie schodzi z listy życzeń.

• Pochodzenie: Dziko rosnący gatunek z wyżyn Afryki Wschodniej — Kenia, Uganda, Rwanda, Tanzania, DR Konga i Sudan Południowy. Uprawa komercyjna jest znikoma i skupiona w Kolumbii, gdzie gatunek wskrzesiła Inmaculada Coffee Farms. Do świata konkursów wprowadził go Wojtek Białczak (piąte miejsce na World Barista Championship w Bostonie w 2019 roku, kawa z Finca Las Nubes), a w 2021 roku Diego Campos wygrał na nim mistrzostwa świata — w tej samej edycji eugenioides sięgnęło trzech z sześciu finalistów.
• Rodowód: osobny gatunek Coffea eugenioides; razem z Coffea canephora dał w wyniku naturalnego skrzyżowania Coffea arabica. Brak wpisu w katalogu WCR — katalog obejmuje wyłącznie arabikę i robustę. Ziarno drobne, plony bardzo niskie, brak zarejestrowanych odmian uprawnych. Najniższa zawartość kofeiny wśród kaw w handlu — 0,3–0,6 g na 100 g suchej masy nasion, wobec 0,6–1,7 g w arabice.
• Optymalna wysokość: 1700–1900 m n.p.m. — tyle mają kolumbijskie farmy, z których pochodzą loty handlowe
• Profil smakowy: bardzo słodka i łagodna — mleczna czekolada, krem, suszona morela i cukier trzcinowy; niska kwasowość, gładkie body.