Etykieta kawy — co powinna w sobie zawierać i jakie informacje nam przekazuje?

Jak mieć pewność, że nie kupujemy kota w worku, ale dobrą kawę w paczce? Etykieta kawy daje nam podstawowe informacje o pochodzeniu ziarna i często również poświadcza o jej jakości. Oznaczenia kawy ziarnistej są różne, w zależności od jakości i producenta. Umiejętne czytanie oznaczenia na kawie pozwoli nam z łatwością wybrać nasze ulubione kawy. Poniżej znajdziecie poradnik, jak czytać etykiety kawowe, aby znaleźć najlepsze ziarna.

Spis treści

• Jakie informacje powinny znaleźć się na etykiecie kawy?
• Czy każda kawa powinna mieć wszystkie wymienione informacje na etykiecie?
• Jakie zwroty na etykiecie powinny zapalić czerwoną lampkę?
• Jak czytać etykietę kaw w praktyce - przykłady kaw z Coffeedesk
• Podsumowanie
• FAQ

Jakie informacje powinny znaleźć się na etykiecie kawy?

Oznaczenia na kawie ziarnistej są różne. Na kawach z marketu często znajdziemy opisy w formie uproszczonych piktogramów, które jednak nie niosą za sobą wielu informacji. Co oznaczają ziarenka na opakowaniu kawy? Moc, kwasowość? Oznaczenie kwasowości kawy na skali 5 ziaren brzmi mało konkretnie. Jest jedynie pustym znakiem i częścią szaty graficznej, nie niosą jednak za sobą żadnego znaczenia. To, co jest naprawdę istotne na etykiecie kawowej, to przede wszystkim: kraj pochodzenia oraz region, metoda obróbki, odmiana botaniczna, wysokość upraw, stopień wypalenia i opis sensoryczny. Jeśli kawa nie zawiera tych informacji, możemy mieć do czynienia z kawą niższej jakości.

1. Kraj i region.

Jest to właściwie jedna z najważniejszych informacji na opakowaniu. Kawy z konkretnych krajów i regionów mają swoje terroir, czyli unikalny splot warunków klimatyczno-geologicznych, w których wytwarzana jest kawa, co nadaje jej niepowtarzalny charakter. Tak więc dla przykładu: w uproszczeniu kawy z Etiopii są herbaciano-cytrusowe, a kawy z Salwadoru orzechowe. Natomiast kawy z Etiopii z regionu Yirgacheffe powinny przywodzić na myśl czarną herbatę, bergamotkę, morele, cytrusy, a już z Etiopii z regionu Djimmah będą bardziej ziemiste i torfowe.

2. Plantacja i stacja.

Podanie na opakowaniu nazwy plantacji, stacji, kooperatywy plantatorów świadczy o transparentności producenta kawy. Informacja o regionie może być mało szczegółowa, na przykład Santos w Brazylii to bardzo obszerny teren i kupując kawę jedynie z oznaczeniem regionu możemy być pewni, że w środku jest mieszanka ziaren z różnych jego części. Natomiast informacja: Brazylia Fazenda Rainha daje nam już pełniejszy obraz: na jakiej wysokości i w której części regionu są uprawy (region położony jest wyżej, więc kawa będzie słodsza i czystsza w smaku, a w przypadku Brazylii Santos będzie to mieszanka kaw o ziemistym i mdłym smaku).

3. Wysokość upraw.

Aby ziarna mogły prawidłowo się rozwijać z dala od szkodników i oddać w filiżance więcej złożonych nut, Arabika zazwyczaj potrzebuje wzrastać powyżej 1000 m n.p.m. Kawowiec do wzrostu potrzebuje stabilnej temperatury i cienia, a najlepsze i najbardziej zbite i aromatyczne ziarna rosną najwyżej. Kawy rosnące na wysokości powyżej 1000 m n.p.m. często są bardziej szlachetne w smaku, czyste, cytrusowe, kwiatowe niż te, które wzrastają niżej.

4. Odmiana.

Jak wiadomo kawa to nie tylko arabika i robusta. Arabiki dzielą się na dziesiątki odmian botanicznych. Kupując jabłka liczymy na więcej informacji niż JABŁKO Z POLSKI z doliny Nidy. Chcemy również wiedzieć czy to szara reneta czy też antonówka i czy powinniśmy spodziewać się delikatnej gruszkowej słodyczy czy raczej wysokiej kwasowości. Informacja o odmianie kawy jest równie ważna. Po odmianie Pacamara możemy spodziewać się dużego, lekkiego ziarna, delikatnej kwasowości i lekkiego body, a  po odmianie Bourbon mniejszego ziarna i wysokiej słodyczy, przyjemnej kwasowości.

O różnych odmianach kawy możecie przeczytać w artykule Maćka Duszaka.

5. Metoda obróbki.

Na opakowaniach kawy pojawiają się nam informacje: natural, washed, pulped natural, honey. Co nam to mówi?

• Natural – metoda na sucho:
  owoce kawowca wystawiane są na plandekach i suszą się na słońcu około 10 – 20 dni, następnie są łuskane i sortowane.  Kawa uzyskana w ten sposób ma wyraźnie owocowe, słodkie nuty.
• Washed – metoda na mokro:
  owoce kawowca umieszczane są w specjalnych zbiornikach, które napełnia się wodą. Zepsute i niedojrzałe owoce unoszą się na powierzchni wody i można dokonać pierwszej segregacji. Owoce na dnie zbiornika oddziela się od miąższu, przeprowadza się krótką fermentację, myje ziarno, a następnie suszy. Kawa uzyskana w ten sposób cechuje się czystością smaku i wyraźną kwasowością.
• Pulped natural – metoda pomiędzy suchą, a mokrą:
  z owoców kawowca mechanicznie usuwany jest miąższ, a następnie suszy się ziarno na słońcu. Kawa uzyskana w ten sposób charakteryzuje się wysoką słodyczą.
• Honey:
  z owoców kawowca usuwa się łupinkę i część miąższu, następnie suszy (z resztkami kleistego miąższu), po czym myje i znów suszy. Kawa uzyskana w ten sposób charakteryzuje się wysoką słodyczą i przyjemną kwasowością.

Parę ciekawostek o obróbce kawy znajdziecie także tutaj!

6. Opis sensoryczny.

Nie każdy z nas ma obowiązek pamiętać, który region i która odmiana charakteryzuje się pożądanymi przez nas aromatami, dlatego dobrze, by doświadczony sensoryk opisał profil kawy. Opis powinien zawierać podstawowe wyczuwalne aromaty, body i kwasowość kawy.

7. Stopień wypalenia.

W skrócie chodzi o informację, czy kawa jest wypalona w sposób, dzięki któremu smak kawy zostanie najlepiej wyciągnięty w ekspresie ciśnieniowym, czy w metodach alternatywnych.

8. Data palenia.

Warto pamiętać, że data palenia to nie to samo co data ważności. Kawę warto pić w czasie 7 – 50 dni od palenia. Data ważności kawy ziarnistej może mieć i dwa lata, ale warto wypić ją nie później niż 2 miesiące od palenia. Brak informacji może świadczyć o tym, że palenie odbyło się wiele miesięcy wcześniej.

Ale jeśli kawa jakości specialty będzie odrobinę starsza, też nie musi to być tragedia! Przeczytajcie świeży tekst o kawach, które nieznacznie przekroczyły optymalny czas spożytkowania.

9. Punktacja SCA

Przydatne mogą być dane o certyfikacjach (np. Cup of Excellence) – wiemy wówczas, że ziarno zostało docenione przez profesjonalnych kiperów. Przyda się także informacja o roastmasterze, czyli osobie, która wypaliła ziarno. Warto wiedzieć czyją metodę palenia lubimy. Wiemy też wówczas, że palarnia/roaster naprawdę podpisuje się pod swoim produktem.

Czy każda kawa powinna mieć wszystkie wymienione informacje na etykiecie?

W idealnym świecie, w którym każdy konsument kawy byłby bardzo świadomy, a producenci nastawieni byli na transparentność to na paczce byłby wypisane wszystkie powyżej wymienione informacje. Często jednak szata graficzna i przystępność opakowania jest ceniona wyżej niż przesyt informacji na etykiecie. Najważniejsze informacje jakie z pewnością muszą znaleźć się na etykiecie to:

• Data wypalania
• Kraj lub kraje pochodzenia ziaren
• Stopień wypalenia - może być wyrażony w sugerowanej metodzie parzenia
• Metoda obróbki

Jakie zwroty na etykiecie powinny zapalić czerwoną lampkę?

Informacje na paczce kawy powinny być zwięzłe i krótkie. Czerwoną lampę powinny zapalić nam oznaczenia „mocy” kawy wyrażone w rysunkach kawowych ziarnek. Wszelkie informacje o aromatyzowaniu kawy powinny wzbudzić naszą podejrzliwość bo kawa z dodatkiem aromatyzowanych olejków może obkleić żarna i wpływać na smak innych kawy w przyszłości.

Rekomendowane metody parzenia

Dobrą jakościowo kawę można zaparzyć na wiele sposobów, ale to stopień wypalania powinien wyznaczać nam metodę parzenia. Zazwyczaj przeznaczenie kawy wyrażone jest w piktogramie ciśnieniowego ekspresu, kawiarki lub Aeropressu, dripa czy Chemexa.

• Kawy palone jasno zasadniczo parzymy metodami przelewowymi w ekspresie lub ręcznie.
• Kawy wypalone średnio możemy zaparzyć zarówno w ekspresie przelewowym, jak i ciśnieniowym.
• Kawy wypalone ciemno przeznaczone są głównie do ekspresów ciśnieniowych i kawiarek.

Jak czytać etykietę kaw w praktyce - przykłady kaw z Coffeedesk

Czytanie kawowej etykiety jest bardzo proste kiedy wiemy czego szukamy. Na przykładzie etykiety Coffee Plant Flow Jungle Fruit Filter widzimy wyraźnie zaznaczone najważniejsze informacje:

Kraj pochodzenia: Uganda i Etiopia
Obróbka: natural
Odmiana: SL14, SL28, heirloom
Opis sensoryczny: mango, marakuja, śliwka, morela

Najważniejsze informacje zawarte są na froncie etykiety, zatem wiemy czego możemy się spodziewać po tej kawce. Jako, że jest to blend, brakuje informacji o wysokości uprawy czy plantacji, nie są to niezbędne dla użytkownika informacje w przypadku „śniadaniowej" kawy.

Podsumowanie

Podsumowując: dobrze, jeśli na opakowaniu z kawą powinna znaleźć się cała jej droga od krzaczka do filiżanki. To gwarantuje, że palarnia dokładnie zna i rozumie swój produkt i nie sprzedaje kota w worku. Wymagajmy od producentów kawy dokładnie tego, czego wymagamy od producentów wina, a będziemy mogli cieszyć się naprawdę doskonałą kawą każdego ranka. Jeśli chcesz mieć pewność co do tego, co znajduje się w paczce, spróbuj kaw speciality.

FAQ